t'magazijn

Vakantiewoningen

Fietsen en wandelen

De Monumenten- en Landschapsroute te Vechmaal en Heers

Deze fietsroutes leiden u door een typisch “Droog-Haspengouws” landschap.  Een heuvelachtig open landschap waar landbouw en fruitteelt hoogtij vieren.  Des te opvallender worden de spaarzame bosjes en het regelmatig opduiken van één, twee of drie eeuwenoude eiken- of linde bomen, die temidden van de akkers de tijd trotseerden. Ook holle wegen typeren dit landschap.  De talloze, enorm functioneel opgevatte, vierkantshoeven met hun sobere aanblik, werden destijds rondom de dorpskern gebouwd.  In elke hoeve onderscheidde men duidelijk 3 hofdelen: het eigenlijke woonhuis, de stallen en de schuur.  Men kwam er binnen langs een torenvormige wijde ingangspoort die uitkwam op het binnenplein.
De gemeente Heers wordt in 2 stukken gesneden door de hoofdverkeersweg Luik – St. Truiden.  De Monumentenroute bestrijkt 17 km ten noordoosten en de Landschapsroute 24 km ten zuidwesten van deze verkeersweg.  Voor wie van langere tochten houdt, is er de mogelijkheid dezeroutes te combineren.  Er wordt voornamelijk over rustige dorps- en verkavelingswegen gefietst.

 

Monumentenroute

De monumentenroute vertrekt in noordoostelijke richting van Horpmaal.  Ze wordt bewegwijzerd door ronde houten palen met daarop een bruine “M” en een bruine pijl.  Rechts gaat het naar het Heerse Bos.  Een holle weg langs de bosrand brengt ons op een hoogte waar we een prachtig vergezicht krijgen over hectaren vruchtbaar landbouwgebied.  Na enkele verkavelingswegen komen we op een onvervalste kasseienweg.  Deze Oude Kassei, een restant van de Romeinse Heirbaan Tongeren – Bavai brengt ons in Horpmaal met links de Hoeve Renwa uit 1626.  Ietwat verder aan onze rechter zijde bevindt zich een Romeinse motheuvel en een bron waar de landbouwers hun watertonnen komen vullen.  Te midden van de velden komen we een Romeinse Tumulus (grafheuvel) tegen.  Na een holle weg komen we in het Vechmaalse gehucht Heurne.  Slechts een paar huizen groot, maar in het bezit van de beschermde Sint-Pieterskapel uit de 13de eeuw.  Er tegenover, verbonden door een wandelpad, het witgekalkte, in verval geraakte, kasteelcomplex van Sint-Pieters-Heurne uit 1743 en ernaast de Hoeve Renson.  Bij het verlaten van dit gehucht komen we voorbij de Herberg “De Horne”, waar de antieke fietsenrekken uitnodigen om in dit pittoresk etablissement te genieten van een drankje op het terras van het café of een culinaire hap in het restaurant.  De prachtige tuin is na overleg en een kleine bijdrage te bezichtigen.  Bij de fietsenstalling staat ook nog een groot bord met daarop een 8 km niet bewegwijzerde wandeling uitgetekend.  Links in de straat voorbij deze herberg bevindt zich een schitterend gerestaureerd kasteel.  Doorheen het dorp Vechmaal gaat het nu naar Heks.  Hier vinden we één van de mooiste stijlkastelen van België terug.  Dit rococokasteel werd in 1770 gebouwd in opdracht van de Prins-Bisschop van Luik, Graaf de Velbrück, en ligt verscholen in een Engels park.  De uitzonderlijke rozentuin en de groentetuin zijn vermaard en de respectievelijke open-tuindagen worden dan ook druk bezocht.  Het zicht dat ons geboden wordt op het kasteel is in feite dit van de achterkant.  Over Gutschoven, waar we op onze weg er na toe nog een Romeinse tumulus waarnemen, gaat het naar Mettekoven.  Hier werd een grote vierkantshoeve tot taverne omgebouwd.  Via Klein-Gelmen naar Veulen waar we rechts van ons het classicistisch 18de eeuws kasteel zien.  Ietwat verder treffen we het laatgotische en renaissancistische kasteel van Heers aan.  Opvallend is het gebruik van speklagen, een afwisseling van rode baksteen en mergelbanden.  Minder fraai zijn de sterk in verval geraakte stallen van de achtergelegen hoev

Landschapsroute

De landschapsroute, die op dezelfde manier bewegwijzerd wordt als de Monumentenroute maar dan met een groene “L” en een groene pijl, steekt de steenweg Luik – St-Truiden over om vervolgens zijn weg te zoeken doorheen tal van holle wegen die hun ontstaan danken aan natuurlijke afwatering en tred.  Met tred wordt verstaan dat door steeds dezelfde weg te gebruiken, de plantengroei verdween en waardoor de erosie meer mogelijkheden kreeg.  Hetgeen dan weer versterkt werd door het loswoelen van de aarde door karrenwielen.  Via Opheers kom ik in Batsheers.  Bij de eerste huizen brengt een betonweggetje mij bij het beschermde éénbeukige classicistische Sint-Stefanuskerkje.  Met hooguit 80 zitplaatsen is dit het kleinste kerkje van Groot-Heers.  Voorbij Rukkelingen-loon merken we aan onze rechterzijde het Hornebos op waar 30m lager de bronnen van de Herk liggen.  Een holle weg brengt ons naar boven en uit dit prachtig valleitje.  Rechts aanhoudend duiken we een andere holle weg in, doorheen het Sterbos naar Mechelen-Bovelingen.  Hier gaat het naar links voorbij de overblijfselen van het kasteel de Borchgrave d’Altena.  Wat u ziet zijn de dienstgebouwen en de 18de en 19de eeuwse hoeve.  Het eigenlijke kasteel brandde in 1948 af en werd in 1960 volledig gesloopt.  Net voor Gelinden, waar we naar rechts afslaan, ligt het geologisch (aardgeschiedenis) en paleontologisch (versteende levensvormen) waardevolle natuurreservaat “Egoven” in de vallei van de Herk, dat men kan bezichtigen via een uitgestippelde wandeling.  Een steile holle verkavelingsweg brengt ons in het even waardevolle natuurreservaat Overbroek.  Hier werden zowel planten- als zeefossielen teruggevonden, dat erop wijst dat Heers miljoenen jaren geleden in het tijdperk het Heersiaan (een onderdeel van de periode die men het Paleoceen noemt) aan de kust gelegen was.  Hierdoor treft men in onze holle weg, die omgeven wordt door kalkrijke mergelbodems een aantal voor Vlaanderen zeer zeldzame planten- en diersoorten aan.  Waaronder 3 orchideeën, de wijngaardslak en enkele zeldzame vogelsoorten, om er enkele te vernoemen.  Bij mijn fietstocht in oktober nam ik op het ganse traject vooral vele fazanten en verscheidene spechten waar.  Enkele kilometers verder sta ik terug in Heers.

Beoordeling:

De benamingen van de fietsroutes geven duidelijk weer waar het zwaartepunt van de route ligt.  Voor de één zijn het vooral de monumenten die het hem doen, waar de andere het moet hebben van het landschap, waaronder de natuurreservaten, de holle wegen en de vallei van de Herk.  De 41 km (17 + 24 km) zijn niet te onderschatten vanwege het heuvelachtige karakter van de streek.  Een holle weg gaat steeds gepaard met een klim of een afdaling.  Maar dit mag geen verlet zijn om dit stukje Vlaanderen eens van naderbij te bekijken.  De combinatie van beide routes geeft een variatierijke tocht zowel qua natuur als landelijke architectuur.